Μπορεί να γνωρίζουμε την απάντηση σε μια ερώτηση του παιδιού μας και παρ’ όλα αυτά να δυσκολευόμαστε να την πούμε. Να αισθανόμαστε αμήχανα όταν χρειάζεται να ονομάσουμε τα γεννητικά όργανα ή να εξηγήσουμε πώς γίνεται η αναπαραγωγή. Στο προηγούμενο τεύχος μιλήσαμε για το πότε ξεκινά η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Τι συμβαίνει όμως όταν καταλαβαίνουμε ότι έχει έρθει η στιγμή να μιλήσουμε, αλλά συνεχίζουμε να την αναβάλλουμε;
Για αρκετούς από εμάς, η δυσκολία έχει σχέση με όσα μάθαμε μεγαλώνοντας. Αν στο σπίτι αποφεύγονταν τέτοιες συζητήσεις, μπορεί να αισθάνεστε ακόμη ότι ορισμένες λέξεις δεν πρέπει να λέγονται μπροστά σε ένα παιδί. Αν οι απορίες σας αντιμετωπίζονταν με γέλια ή παρατηρήσεις, μπορεί να σας βγαίνει αυθόρμητα μία παρόμοια αντίδραση. Ακόμη κι όταν έχετε αποφασίσει να μιλήσετε διαφορετικά, οι παλιές συνήθειες μπορεί να εμφανίζονται στην πράξη.
Μπορεί επίσης να συζητάτε άνετα για το σεξ με τον σύντροφο ή τους φίλους σας, αλλά να δυσκολεύεστε μπροστά στο παιδί σας. Η θέση του γονιού φέρνει μια διαφορετική ευθύνη: σκέφτεστε τι πρέπει να εξηγήσετε, πόσο αναλυτικά και ποιες λέξεις να χρησιμοποιήσετε. Ίσως αισθάνεστε ότι μπαίνετε σε μια υπερβολικά προσωπική συζήτηση. Μπορείτε όμως να μιλήσετε για το σώμα, τις σχέσεις και τη σεξουαλική υγεία διατηρώντας την ιδιωτικότητα της δικής σας ζωής. Δεν χρειάζεται να αναφερθείτε σε προσωπικές εμπειρίες για να δώσετε μία κατανοητή απάντηση.
Μια άλλη δυσκολία είναι ο φόβος ότι η ενημέρωση μπορεί να ενθαρρύνει το παιδί να δοκιμάσει κάτι. Ιδιαίτερα όταν πλησιάζει στην εφηβεία, μπορεί να ανησυχείτε ότι μία συζήτηση για την αντισύλληψη θα εκληφθεί ως δική σας έγκριση να ξεκινήσει τη σεξουαλική του ζωή. Η ενημέρωση, όμως, του δίνει γνώσεις για να κατανοεί και να αξιολογεί όσα συναντά. Μπορείτε να εξηγήσετε την προφύλαξη και παράλληλα να συζητήσετε την ετοιμότητα, την ευθύνη και την πίεση που μπορεί να αισθανθεί μέσα σε μία σχέση. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ότι η ολοκληρωμένη, κατάλληλη για την ηλικία σεξουαλική διαπαιδαγώγηση οδηγεί σε πρωιμότερη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας.
Πριν απαντήσετε λοιπόν, βοηθά να καταλάβετε ποια είναι η δική σας δυσκολία. Αν δεν γνωρίζετε την απάντηση, μπορείτε να ενημερωθείτε. Αν γνωρίζετε την απάντηση αλλά ντρέπεστε να την πείτε, μπορείτε να προετοιμαστείτε για μια σύντομη εξήγηση χρησιμοποιώντας τις σωστές λέξεις. Αν σας ανησυχεί η ίδια η ερώτηση, ακούστε πρώτα πώς προέκυψε. Μια λέξη που ακούστηκε στο σχολείο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί έχει κάποια προσωπική εμπειρία.
Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι γονείς διαφωνείτε μεταξύ σας. Μπορεί ο ένας να θεωρεί απαραίτητη τη συζήτηση και ο άλλος να πιστεύει ότι είναι νωρίς. Πριν αποφασίσετε τι θα πείτε στο παιδί, συζητήστε τι ανησυχεί τον καθένα. Ίσως η διαφωνία αφορά το πόσες πληροφορίες θα δώσετε ή τον τρόπο που θα τις εξηγήσετε. Μια κοινή αφετηρία είναι να συμφωνήσετε ότι οι ερωτήσεις του παιδιού θα αντιμετωπίζονται με σεβασμό και ότι οι απαντήσεις θα είναι ακριβείς και κατάλληλες για την ηλικία του.
Αν η αμηχανία επιμένει, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια για να προετοιμαστείτε. Ένας παιδίατρος ή ένας επαγγελματίας με κατάρτιση στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μπορεί να σας βοηθήσει να ξεκαθαρίσετε απορίες και να βρείτε έναν τρόπο εξήγησης που να σας ταιριάζει.
Δεν χρειάζεται να μιλάτε με απόλυτη άνεση από την πρώτη φορά. Ένα πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίζετε πότε η δική σας δυσκολία σάς κάνει να αποφεύγετε μια ερώτηση. Μπορείτε να πάρετε λίγο χρόνο, να προετοιμαστείτε και να συνεχίσετε. Το παιδί σας χρειάζεται να βλέπει ότι οι απορίες του λαμβάνονται σοβαρά, ακόμη κι όταν η απάντηση δεν σας είναι εύκολη.
Στο επόμενο τεύχος: Πώς απαντάμε στις πρώτες ερωτήσεις για το σώμα και την αναπαραγωγή;
Βιβλιογραφία
Akers, A. Y., Holland, C. L., & Bost, J. (2011). Interventions to improve parental communication about sex: A systematic review. Pediatrics, 127(3), 494-510. https://doi.org/10.1542/peds.2010-2194
Punjani, N., Scott, S. D., Hussain, A., Lu, T., Bandali, F., McDonald, S., Allen Scott, L., Sultan, S., & Kennedy, M. (2025). A scoping review of parent-based barriers to parent-child communication about sexuality. Sexual Health, 22(5), Article SH25076. https://doi.org/10.1071/SH25076
World Health Organization. (2023, May 18). Comprehensive sexuality education. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/comprehensive-sexuality-education